Naar aanleiding van het programma Radar is onrust ontstaan over het nut van het langdurig gebruik van statines en de kans op (ernstige) bijwerkingen bij gebruikers ervan.

Huisartsen worden na uitzending van het programma dagelijks geconfronteerd met mensen die gestopt zijn met statines, dan wel de dosering verlaagd hebben en daardoor een onvoldoende verlaging hebben van hun cholesterol en dus weer een verhoogd risico krijgen op Hart-en Vaatziekten.

We hebben voor u een tekst aangemaakt waarvan we hopen dat die meer duidelijk geeft.
Het eerste programma van radar heeft gezorgd voor een enorme onrust bij de gebruikers van statines. Door de eenzijdige belichting van dit onderwerp door een professor die later geen professor bleek, en een gepensioneerde cardioloog met een zeer afwijkende mening over het behandelen van een te hoog cholesterol zjn er veel vragen ontstaan bij gebrukkers van statines, middelen tegen een te hoog choesterol.

Is bezorgdheid hier op zijn plaats? Moeten gebruikers van statines nu overwegen om te stoppen met deze middelen? Onderstaand een kort overzicht over statines: het nut, de bijwerkingen en de afweging tussen beide. De tekst is ontleend van www.lareb.nl  en het Nederlansche Huisartsen genootschap (NHG)

Risico op Hart-en Vaatziekte
Als uw risico op hart- en vaatziekten echt verhoogd is, dan is alleen het opvolgen van leefstijladviezen vaak niet voldoende. Het kan dan zinvol zijn ook medicijnen (meestal een statine) te gebruiken om het cholesterolgehalte in uw bloed te verlagen en daarmee uw risico op hart- en vaatziekten te verkleinen.
Cholesterol verlagende medicijnen zijn meestal nodig:
als u een hart- en vaatziekte heeft of heeft gehad (bijvoorbeeld een hartinfarct of een beroerte) en uw cholesterol (het LDL-cholesterol) is te hoog;
bij diabetes mellitus als uw cholesterol (het LDL-cholesterol) te hoog is;
als uw cholesterol sterk verhoogd is (een cholesterol van 8 of hoger);
als verschillende risicofactoren samen ervoor zorgen dat uw risico op hart- en vaatziekten verhoogd is (zoals roken en hoge bloeddruk); het risico is voor mannen groter dan voor vrouwen, en neemt toe naarmate u ouder wordt);
bij een erfelijke stoornis in de vetstofwisseling.

Het nut van statines
Cholesterol is een vetachtige stof die in het lichaam door de lever wordt aangemaakt en verwerkt. Daarnaast wordt ook cholesterol opgenomen uit de voeding. Bij mensen die jarenlang te veel cholesterol in hun bloed hebben, kan dat leiden tot aderverkalking. Op zich geeft een verhoogd cholesterolgehalte geen klachten. Pas op de lange termijn, als de bloedvaten steeds sterker vernauwd raken, kunnen er problemen ontstaan, zoals een hartinfarct of een beroerte.
Statines (ook bekend als HMG-CoA reductase remmers) zijn de meest voorgeschreven cholesterol verlagende middelen. Voorbeelden zijn: atorvastatine, pravastatine, rosuvastatine en simvastatine. Het cholesterolgehalte in het bloed kan met deze middelen aanzienlijk verlaagd worden, waardoor de kans op hart- en vaatziekten vermindert.

Bijwerkingen van statines
Bij het gebruik van statines kunnen verschillende bijwerkingen optreden. In de bijsluiter van deze middelen worden deze in het algemeen uitputtend genoemd. Uiteraard krijgt niet iedereen last van alle bijwerkingen die in de bijsluiter genoemd worden. Bij het Nederlands Bijwerkingen Centrum Lareb worden vooral de opvallende bijwerkingen gemeld. Onderzoek van de Lareb databank over het laatste jaar laat zien dat de bijwerkingen die het vaakst bij Lareb gemeld worden vooral bijwerkingen op de spieren zijn. Het gaat dan in verreweg de meeste gevallen om spierpijn en in enkele gevallen om ernstiger klachten zoals kramp, spierzwakte, gewrichtspijn en in een enkel geval afbraak van spierweefsel. Daarnaast worden in mindere mate ook heel andere bijwerkingen gemeld, bijvoorbeeld haaruitval, jeuk, zweten, vermoeidheid en wisselwerking met andere middelen.

Afweging van het nut tegen de bijwerkingen
“Moet ik nu stoppen met de statines?” Het is natuurlijk altijd zinvol om kritisch te blijven bij het gebruik van geneesmiddelen. Maar het is lastig om een goede afweging te maken als het nut van een geneesmiddel niet direct merkbaar is, terwijl de nadelen wél direct voelbaar zijn. Het is dan ook belangrijk om uw klachten altijd te bespreken met uw behandelend arts of apotheker. Immers: elke patiënt is anders. Bij elke gebruiker van statines is er een andere balans tussen het belang van het gebruik van deze middelen en hoeveel last van bijwerkingen hij krijgt door het gebruik ervan. Uw arts is op de hoogte van uw persoonlijke gezondheidssituatie en is dus de meest aangewezen persoon om u te adviseren.
 
Meer informatie

NHG patienten brieven:
Cholesterol algemeen
Voedingsadvies bij een hoog cholesterol
De aanpak van een hoog cholesterol
Familiaire hypercholesterolemie (FH)